Δρ Τριαντάφυλλος Στυλιανόπουλος: Έρευνα για τη βελτίωση των θεραπειών κατά του καρκίνου

31/07/2013

Χρηματοδότηση ύψους 1.6 εκατομμυρίων ευρώ έλαβε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC Starting Grants) το Πανεπιστήμιο Κύπρου, προκειμένου να υλοποιήσει μία φιλόδοξη και πρωτοποριακή έρευνα που στοχεύει στη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των μεθόδων χημειοθεραπείας και νανοθεραπείας για την καταπολέμηση καρκινικών όγκων. Τη xρηματοδότηση εξασφάλισε o επικεφαλής της έρευνας και λέκτορας του τμήματος Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής του Πανεπιστημίου Κύπρου, δρ Τριαντάφυλλος Στυλιανόπουλος. Η έρευνα, η οποία θα διαρκέσει πέντε χρόνια, πραγματεύεται τη συνδυαστική χρήση συγκεκριμένων φαρμακευτικών σκευασμάτων που τροποποιούν τη μικροδομή του καρκινικού περιβάλλοντος μαζί με τις συνήθεις χημειοθεραπευτικές μεθόδους, με αποτέλεσμα τη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητάς τους. Η συνδυασμένη αυτή μέθοδος θεραπείας του καρκίνου, αναμένεται να οδηγήσει σε μια εντελώς νέα προσέγγιση στη χρήση της χημειοθεραπείας και στην αντιμετώπιση καρκινικών όγκων γενικότερα.


Μέθοδοι
Μιλώντας στα Ιατρικά Νέα ο δρ Στυλιανόπουλος εξήγησε ότι η ευρύτερη έρευνα στο συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο εμπεριέχει δύο προσεγγίσεις. Η πρώτη στρέφεται προς την κατεύθυνση της εξεύρεσης καλύτερων φαρμακευτικών σκευασμάτων, τα οποία από τη μια θα είναι πιο αποτελεσματικά στην καταπολέμηση του όγκου και, κατά συνέπεια, στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής του ασθενούς, ενώ από την άλλη θα περιορίζουν τις παρενέργειες της θεραπείας με αποτέλεσμα τη σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής του. Η δεύτερη προσέγγιση προσανατολίζεται προς την τροποποίηση του μικρο-περιβάλλοντος του καρκινικού όγκου με σκοπόνα κατορθώνουν τα φαρμακευτικά σκευάσματα να φτάνουν εκεί σε μεγαλύτερες ποσότητες.

«Το αντικείμενο της έρευνάς μου ανήκει στη δεύτερη αυτή προσέγγιση και βασίζεται στο γεγονός ότι πολλές συνήθεις μέθοδοι χημειοθεραπείας και νανοθεραπείας αποτυγχάνουν αρκετές φορές να θεραπεύσουν συγκεκριμένους καρκινικούς όγκους, όχι γιατί τα φάρμακα δεν είναι ισχυρά να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα, αλλά επειδή δεν δύνανται να φτάσουν στον όγκο σε ποσότητες επαρκείς, ώστε να προκαλέσουν την ολική καταστροφή του», εξήγησε ο δρ Στυλιανόπουλος. «Υπάρχουν ποικίλοι λόγοι για τους οποίους καρκινικοί όγκοι, όπως στο πάγκρεας, στο παχύ έντερο καθώς και διάφορα σαρκώματα και αδενοκαρκινώματα δεν είναι εύκολα προσβάσιμοι στα φαρμακευτικά σκευάσματα. ‘Ένας από τους πιο εμφανείς είναι ότι ένα μεγάλο ποσοστό των αγγείων που διαπερνούν τους όγκους αυτούς έχουν καταστεί κατά την ανάπτυξη του όγκου μη λειτουργικά. Ένας δεύτερος λόγος έγκειται στην αυξημένη ποσότητα σε κολλαγόνο και μυο-ινοβλάστες που οι όγκοι αυτοί περιέχουν. Επομένως, αφενός τα φαρμακευτικά σκευάσματα που μεταφέρονται με το αίμα δεν θα μπορέσουν να προσεγγίσουν όλες τις περιοχές του όγκου διότι πολλά αγγεία δεν θα είναι λειτουργικά και, αφετέρου, όταν φτάσουν στο εσωτερικό του όγκου μέσω των λειτουργικών αγγείων, δεν θα μπορέσουν να διεισδύσουν σε όλη την περιοχή του λόγω του πυκνού στρώματος κολλαγόνου και μυοινοβλαστών. Σκοπός της έρευνάς μου είναι να ανευρεθούν  τρόποι αναδόμησης του μικρο-περιβάλλοντος τέτοιων όγκων, ώστε να καταστεί πιο αποτελεσματική η μεταφορά των φαρμακευτικών σκευασμάτων».            

Χημική μηχανική και ιατρική
Στην ερώτηση τι ήταν αυτό που τον ώθησε να ασχοληθεί με τη συγκεκριμένη έρευνα, ο δρ Στυλιανόπουλος απάντησε ότι η  μελέτη της μεταφοράς φαρμάκων είναι από επιστημονική άποψη μια διεργασία χημικής μηχανικής. Βασικοί νόμοι και εξισώσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνά του είναι οι ίδιοι που χρησιμοποιούνται σε κλασικές διεργασίες χημικής μηχανικής όπως στην άντληση και τον διαχωρισμό του πετρελαίου.

«Αρχικά με γοήτευσε η ιδέα να εφαρμόσω τις γνώσεις μου σε βιολογικά συστήματα για αυτό και στο διδακτορικό μου ειδικεύτηκα στη βιο-ϊατρική μηχανική και εξοικειώθηκα με τις βασικές αρχές βιολογικών συστημάτων. Όταν αργότερα μου δόθηκε η ευκαιρία να εργαστώ σε ένα από τα κορυφαία εργαστήρια βιολογίας του καρκίνου, στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, διαπίστωσα πόσο πολύπλοκο, πολυδιάστατο και μη επαρκώς κατανοητό εξακολουθεί να είναι το πρόβλημα της μεταφοράς φαρμάκων σε καρκινικούς όγκους αλλά και πόσα ανεξερεύνητα πεδία υπάρχουν για περαιτέρω έρευνα, η οποία μάλιστα σχετίζεται άμεσα με τη ζωή όλων μας. Επιπρόσθετα, λόγω της διεπιστημονικής φύσης του προβλήματος συνεργάζομαιστενά με επιστήμονες από ένα εύρος ειδικοτήτων, συμπεριλαμβανομένου γενικούς ιατρούς, κλινικούς ογκολόγους, βιολόγους, χημικούς και χημι-κούς μηχανικούς, γεγονός που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον μιας και συντελεί στον συνεχή εμπλουτισμό των γνώσεων μου», ανέφερε στα Ιατρικά Νέα ο δρ Στυλιανόπουλος.

Οικονομική κρίση και ιατρική έρευνα
Οι προσπάθειες του δρ Στυλιανόπουλου, αλλά και τα θετικά αποτελέσματά τους δεν μπορούν παρά να μεταφέρουν ένα ελπιδοφόρο μήνυμα για το μέλλον της ιατρικής έρευνας στον τόπο μας, ακόμη και κάτω από τη σκιά της οικονομικής κρίσης. Όπως υποστηρίζει ο ίδιος, είναι γεγονός ότι σε περίοδο οικονομικών δυσκολιών η επιστημονική έρευνα πρέπει να μένει όσο το δυνατόν ανεπηρέαστη, καθώς συντελεί στην ανάπτυξη κάθε χώρας.

Με τον ερχομό του στην Κύπρο το 2010, το πανεπιστήμιο Κύπρου του παρείχε ένα περιορισμένο κονδύλι (της τάξης των 85000 ευρώ), προκειμένου να ξεκινήσει την έρευνά του. Μέσα στα επόμενα χρόνια οι προσπάθειες του δρ Στυλιανόπουλου επικεντρώθηκαν στη δημιουργία συνεργασιών εντός της Κύπρου αλλά και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο, καθώς και στην εξερεύνηση των διαθέσιμων ευκαιριών για χρηματοδότηση της έρευνας σε κρατικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παρόλο που λόγω της οικονομικής ύφεσης στον τόπο μας η χρηματοδότηση οποιασδήποτε έρευνας από το κράτος είναι δραστικά μειωμένη σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, υπάρχουν ευτυχώς πολλοί επιστήμονες με έντονη ερευνητική δραστηριότητα και ενδιαφέρον για την προσέλκυση ερευνητικών προγραμμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέχρι σήμερα  ο δρ Στυλιανόπουλος έχει συμμετάσχει σε ποικίλες ερευνητικές προτάσεις, με σκοπό να εξασφαλίσει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε έναν χώρο όπου υπάρχει μεγάλη ανταγωνιστικότητα. Σε δύο από αυτές κατόρθωσε να αποσπάσει χρηματοδότηση συνολικού ύψους  1.6 εκατομμυρίων ευρώ.

Η χρηματοδότηση αυτή θα αξιοποιηθεί από το Πανεπιστήμιο της Κύπρουμε σκοπό την αγορά εργαστηριακού εξοπλισμού και την πρόσληψη νέων επιστημόνων. Σύμφωνα με τον δρ Στυλιανόπουλο, «αναμφισβήτητα αξίζει να επενδύει κάποιος στην έρευνα, διότι επενδύει σε νέους επιστήμονες που είναι το μέλλον του τόπου μας, ενώ αποκλειστικά από επενδυτικής άποψης μπορεί να επιφέρει πολλαπλάσια οικονομικά οφέλη».



Βιογραφικό
O δρ Τριαντάφυλλος Στυλιανόπουλος κατάγεται από την περιοχή του Κιλκίς, στη Βόρεια Ελλάδα. Είναι αριστούχος απόφοιτος της Σχολής Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (2003) και κατέχει διδακτορικό στη χημική μηχανική με ειδίκευση την βιοϊατρική από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα στις ΗΠΑ (2008). Μετά το πέρας των σπουδών του, ο δρ. Στυλιανόπουλος εργάστηκε ως ερευνητής στο τμήμα Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης και στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ στη Βοστώνη των ΗΠΑ. Την περίοδο αυτή συμμετείχε σε ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούσαν στην καλύτερη κατανόηση του μικρο-περιβάλλοντος συμπαγών καρκινικών όγκων κατά το στάδιο της ανάπτυξής τους καθώςεπίσης και στη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των μεθόδων χημειοθεραπείας και νανοθεραπείας. Τον Σεπτέμβριο του 2010 εντάχθηκε στο δυναμικό του πανεπιστημίου Κύπρου ως λέκτορας στο τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής, όπου και συνεχίζει την επιστημονική του δραστηριότητα. Ο δρ. Στυλιανόπου-λος έχει έντονο ερευνητικό και συγγραφικό έργο στην περιοχή της ιατρικής με δημοσιεύσεις σε κορυφαία επιστημονικά περιοδικά του κλάδου, όπως το Nature Medicine, Nature Reviews Clinical Oncology και Cancer Research.  


Επιμέλεια: Παναγιώτα Χριστοδούλου

Send to Facebook Tweet This Share