Οικονομική κρίση και υγεία

19/12/2013

Συζήτηση με τον δρ Μάμα Θεοδώρου, αναπληρωτή καθηγητή στο πρόγραμμα «Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας» του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου

 

Είναι σαφές ότι κάθε οικονομική κρίση επιβαρύνει ιδιαίτερα τους πολίτες της χώρας που τη βιώνει αλλά και το σύστημα υγείας της. Η αύξηση της ανεργίας, η απώλεια της ασφάλισης υγείας και, τελικά, η αύξηση της νοσηρότητας και της θνησιμότητας ως αποτέλεσμα της φτώχειας, δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο από τον οποίο φαίνεται αδύνατο να ξεφύγουμε. 

Με ποια προβλήματα βρίσκεται αντιμέτωπος ο κλάδος της υγείας στη χώρα μας; Πώς επηρεάζεται η υγεία των πολιτών; Ποια μέτρα λαμβάνονται και πόσο αποτελεσματικά είναι;

Σε αυτά και σε άλλα επίκαιρα ερωτήματα μας έδωσε απαντήσεις ο δρ Μάμας Θεοδώρου, αναπληρωτής καθηγητής στο πρόγραμμα «Πολιτική Υγείας και Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας» στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου.

   

Κύριε Θεοδώρου, ο τομέας της υγείας έχει δεχθεί ισχυρά πλήγματα από την οικονομική ύφεση, όπως άλλωστε όλοι οι τομείς. Ποιες θα λέγατε ότι είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι διαμορφωτές των πολιτικών υγείας;

Η εξελισσόμενη παγκόσμια οικονομική κρίση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα πραγματικό σοκ για τα συστήματα υγείας. Και αυτό συμβαίνει γιατί δέχονται ασφυκτικές πιέσεις πανταχόθεν, τόσο έντονες και παρατεταμένες, που δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κάποιος ότι μερικά κινδυνεύουν με κατάρρευση, όπως συνέβη κάποτε στις χώρες της πάλαι ποτέ κραταιάς Σοβιετικής Ένωσης μετά την διάλυσή της. Στη σημερινή οικονομική κρίση τα συστήματα υγείας πιέζονται λόγω των περικοπών στη χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η διαθεσιμότητα των υπηρεσιών και να αδυνατούν να ικανοποιήσουν τη σημαντικά αυξημένη ζήτηση, που οφείλεται στην οικονομική ανασφάλεια και την ανεργία. 

Σε τέτοιες περιπτώσεις αυτοί που διαμορφώνουν την πολιτική υγείας, (οι policy makers) βρίσκονται αντιμέτωποι με τρεις κύριες προκλήσεις. Πρώτα απ’ όλα, με τις αυθαίρετες περικοπές στη χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα την αδυναμία διατήρησης του αναγκαίου επιπέδου της παρεχόμενης φροντίδας. Δεύτερο με το ότι οι περικοπές αυτές  γίνονται σε μια περίοδο που το σύστημα χρειάζεται πολύ περισσότερους πόρους για να μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις αρνητικές συνέπειες της ανεργίας και της μείωσης των εισοδημάτων. Τέλος, οι απρογραμμάτιστες και αυθαίρετες περικοπές σε βασικές υπηρεσίες υγείας μπορεί να αποσταθεροποιήσουν πλήρως το σύστημα, ιδιαίτερα εάν αυτές υποσκάπτουν την ισότιμη πρόσβαση και διαβρώνουν την ποιότητα των υπηρεσιών. 

 

Ποιες είναι οι συνέπειες από την οικονομική κρίση για την υγεία των πολιτών;

Κατά τη διάρκεια μιας οικονομικής κρίσης, η απώλεια εισοδήματος προκαλεί απώλειες στην ευημερία, ωθώντας μεγάλα τμήματα του πληθυσμού στη φτώχεια, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλής και μέσης ανάπτυξης. Στο εσωτερικό μιας χώρας αυτοί που πλήττονται περισσότερο είναι οι χειρώνακτες εργάτες και τα άτομα χαμηλής εκπαίδευσης.

Η απασχόληση είναι ένας από τους βασικότερους τομείς που πλήττονται. Υπολογίζεται ότι σε τέτοιες περιπτώσεις το ήμισυ σχεδόν των εργατών βρίσκονται σε κίνδυνο απώλειας της εργασίας τους και τίθενται, συνεπώς, σε κατάσταση εργασιακής ανασφάλειας. Η εργασιακή ανασφάλεια και πολύ περισσότερο η  ανεργία και η απώλεια εισοδήματος έχουν σημαντική επίπτωση στην υγεία. 

Αρκετές επιδημιολογικές έρευνες έχουν δείξει ότι η ανεργία συνοδεύεται με ψυχικές διαταραχές (ανησυχία, άγχος, κατάθλιψη), προβλήματα εθισμού και εξάρτησης από ουσίες και υιοθέτηση μη υγιεινού τρόπου ζωής, με αυξανόμενη κατανάλωση τροφής χαμηλής διατροφικής αξίας, καπνού και οινοπνεύματος και επιπλέον, πλημμελούς διαχείρισης των νοσημάτων από τις ήδη υπερφορτωμένες υγειονομικές υπηρεσίες.

Πρόσφατη έρευνα σε 26 χώρες της Ε.Ε. έδειξε ότι αύξηση της ανεργίας κατά 1% συνδέεται με αύξηση των αυτοκτονιών κατά 0, 79% αλλά και μείωση της θνησιμότητας από τροχαία ατυχήματα κατά 1,39%. Στην περίπτωση κατά την οποία η ανεργία αυξάνεται περισσότερο από το 3% για μακρά περίοδο, η επίπτωση στη θνησιμότητα από αυτοκτονίες ανέρχεται στο 4-4,5%. Επίσης, παρατηρείται υψηλή θνησιμότητα από κατάχρηση οινοπνεύματος, διαπίστωση η οποία θεμελιώνει αρκούντως την υπόθεση ότι η ανεργία συνδέεται με ψυχικές διαταραχές. 

Η οικονομική κρίση και η μακροχρόνια ανεργία οδηγούν πολλά άτομα στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό, με αποτέλεσμα αυξημένο κίνδυνο για πρόωρη θνησιμότητα και υψηλή νοσηρότητα, κυρίως για άτομα που ανήκουν σε μειονότητες, όπως είναι οι μετανάστες και οι πάσχοντες από χρόνια ψυχικά και σωματικά νοσήματα.

Οι δυσμενείς επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία κατανέμονται διαφορετικά στην κοινωνική διαστρωμάτωση, αφού άτομα και οικογένειες που βρίσκονται σε χαμηλή θέση διατρέχουν δύο φορές περισσότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου και αυξημένης νοσηρότητας, εξαιτίας των προβλημάτων στο εισόδημα, την εκπαίδευση, την ιατρική περίθαλψη, τη στέγαση και τη διατροφή, τα οποία δρουν αθροιστικά.  

 

Όσον αφορά στα συστήματα υγείας και στην παροχή ιατρικής περίθαλψης ποια προβλήματα δημιουργούνται;

Η χρηματοδοτική πίεση στον υγειονομικό τομέα αναδεικνύει δύο σημαντικά θέματα:

Πρώτο, την εξαιρετική σημασία της βιωσιμότητας των συστημάτων ασφαλιστικής κάλυψης και κοινωνικής προστασίας και δεύτερο, την ανάδειξη της θεμελιώδους σημασίας των κοινωνικών προσδιοριστών της υγείας, των health determinants, όπως αναφέρονται στην αγγλόφωνη βιβλιογραφία.

Τα δημοσιονομικά ελλείμματα και η ανεργία, από τη μια ασκούν ασφυκτικές πιέσεις στους προϋπολογισμούς της κοινωνικής ασφάλισης αλλά και των μονάδων παροχής υγειονομικής φροντίδας. Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Υπάρχουν και οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία λόγω της οικονομικής κρίσης, οι οποίες δημιουργούν μια επιπλέον ζήτηση στις υπηρεσίες υγείας. Και η ζήτηση θα επιβαρύνει κυρίως το δημόσιο σύστημα υγείας, καθώς έχει αποδειχθεί ότι σε περιόδους μείωσης του εισοδήματος οι ασθενείς επανακάμπτουν στο  δημόσιο σύστημα, στο οποίο οι υπηρεσίες παρέχονται δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν, έστω και αν χρειάζεται να περιμένουν και σε κάποιο βαθμό να ταλαιπωρούνται. Και αυτό το βλέπουμε σήμερα  εδώ στην Κύπρο και νομίζω ότι όσο βαθαίνει η κρίση όλο και περισσότεροι ασθενείς-δικαιούχοι του δημόσιου συστήματος που για διάφορους λόγους επέλεγαν τον ιδιωτικό τομέα θα επιστρέψουν στο δημόσιο.

Μπροστά σ’ αυτή τη μέγγενη των ασφυκτικών πιέσεων είναι προφανές ότι τα συστήματα υγείας καλούνται να τετραγωνίσουν το κύκλο, ενώ απειλούνται βασικές παροχές όπως είναι οι εμβολιασμοί, η μείωση των οποίων συνδέεται με αυξημένη βρεφική θνησιμότητα. Η Παγκόσμια Τράπεζα, για παράδειγμα, εκτιμά ότι διαρκούσης της οικονομικής κρίσης θα παρατηρηθούν 400.000 επιπλέον θάνατοι σε ετήσια βάση στις χώρες μεσαίας και υψηλής ανάπτυξης λόγω μείωσης της εμβολιαστικής κάλυψης.

 

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ποια κατεύθυνση ακολουθούν οι πολιτικές υγείας; Ποιες επιλογές υπάρχουν;

Μπροστά στο οικονομικό σοκ, οι policy makers δεν έχουν πολλές επιλογές. Σε έρευνα που έγινε το 2012 από την London School of Economics σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου, σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί στα συστήματα υγείας λόγω κρίσης βρέθηκε ότι οι απαντήσεις που δόθηκαν στις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Αυτές οι διαφορετικές προσεγγίσεις οφείλονται σε κάποιο βαθμό  στο μέγεθος των επιπτώσεων της κρίσης για κάθε χώρα. Πιο συγκεκριμένα, αρκετές χώρες εφάρμοσαν πολιτικές περικοπών στους προϋπολογισμούς και επιβολή ή αύξηση συμπληρωμών (copayments). Είναι μια πολιτική που όλο και περισσότερο εφαρμόζεται σε αρκετά δημόσια συστήματα υγείας στην Ευρώπη. 

Κάποιες άλλες εισήγαγαν πολιτικές με στόχο να περιορίσουν την ποσότητα και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, όπως η μείωση των δικαιούχων δωρεάν περίθαλψης, κάτι που έκανε και η Κύπρος, επιβολή φόρων στο αλκοόλ και στον καπνό και προγράμματα πρόληψης και προαγωγής της υγείας. Σ΄ αυτή την ομάδα μέτρων περιλαμβάνεται και η επιλογή της διατήρησης ή ακόμα και της αύξησης του χρόνου αναμονής, ως ένας έμμεσος τρόπος αποτροπής της προσφυγής δικαιούχων στο δημόσιο σύστημα υγείας, κάτι που από καιρό και εκ των πραγμάτων ισχύει και για την Κύπρο. 

Τέλος αρκετές χώρες υιοθέτησαν πολιτικές με στόχο να περιορίσουν το κόστος των υπηρεσιών, μέσα από διαπραγματεύσεις των τιμών των προϊόντων και ιδιαίτερα των φαρμάκων, υποκατάσταση των πρωτότυπων φαρμάκων με γενόσημα, μείωση στους μισθούς των επαγγελματιών υγείας και διαπραγμάτευση για χαμηλότερες τιμές με τους συμβεβλημένους προμηθευτές – επαγγελματίες υγείας.

 

Στην Κύπρο ποια μέτρα λαμβάνονται;

Το δημόσιο σύστημα υγείας στη χώρα μας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί σήμερα ως ένα εθνικό σύστημα καθολικής δωρεάν κάλυψης, αφού καλύπτει μόνο το 80% του πληθυσμού, ενώ συγχρόνως χαρακτηρίζεται από υποχρηματοδότηση, υψηλές ιδιωτικές δαπάνες, μεγάλες λίστες αναμονής και κατάχρηση της υψηλού κόστους ιατρικής τεχνολογίας. Και αυτά είναι μόνο μερικά από τα προβλήματα. Με αυτά τα προβλήματα καλείται σήμερα να ανταποκριθεί στις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες υγείας, που δημιουργούνται λόγω της οικονομικής κρίσης, οπότε το έργο αυτό γίνεται ακόμα δυσκολότερο. Και μάλιστα με προϋπολογισμούς που κάθε χρόνο μειώνονται. 643 εκατ. το 2011 (απολογιστικά), 578 εκατ. (απολογιστικά) το 2012, 570 (εκτιμώμενα απολογιστικά) για το 2013 και για το 2014 μια πολύ μεγαλύτερη μείωση (542 εκατ.  προϋπολογισμός στη Βουλή).

Πέραν της μείωσης των μισθών, που εφαρμόστηκε για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους, λήφθηκαν κάποια μέτρα, τα οποία ισχύουν από την 1η Αυγούστου, ως αποτέλεσμα της κρίσης και μετά από τις υποδείξεις της Τρόικα. 

Μερικά από τα μέτρα αυτά ήταν κατάργηση της κατηγορίας «Δικαιούχοι Β’», η κατάργηση της δωρεάν περίθαλψης για τους δημόσιους υπαλλήλους και τους κρατικούς αξιωματούχους, η υποχρεωτική παρακράτηση του 1,5% του ακαθάριστου μισθού ή της σύνταξής τους και η κατάργηση του δικαιώματος δωρεάν πρόσβασης σε οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, ανεξάρτητα από τα εισοδήματά τους, οι οποίες μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να καταβάλουν το 1,5% του εισοδήματός τους για να αποκτήσουν δικαίωμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. 

Άλλο μέτρο ήταν η τροποποίηση/αύξηση κατά περίπου 30% των τελών που καταβάλλονται από εξωτερικούς και εσωτερικούς ασθενείς. Συγκεκριμένα, επιβάλλεται για πρώτη φορά τέλος €10 ευρώ σε όσους προσφεύγον στα ΤΑΕΠ των νοσοκομείων, με κάποιες εξαιρέσεις, επιβάλλεται τέλος €3 για επίσκεψη δικαιούχου σε γενικό γιατρό και €6 για επίσκεψη δικαιούχου σε ειδικό γιατρό. Πριν την εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου, το τέλος ήταν €2 ανά επίσκεψη χωρίς να υπάρχει διαφοροποίηση μεταξύ γενικού και ειδικού γιατρού.  Τα ποσά αυτά των €3 και €6 καλούνται για πρώτη φορά να πληρώνουν και οι δικαιούχοι άνω των 65 ετών, αλλά και μια σειρά από άλλες κατηγορίες πολιτών όπως είναι οι λήπτες δημοσίου βοηθήματος, τα μέλη της Εθνικής Φρουράς εγκλωβισμένοι κ.ά., οι οποίοι σήμερα έχουν δωρεάν πρόσβαση στους γιατρούς. Επιπλέον, για κάθε κλινική ή εργαστηριακή εξέταση καταβάλλεται €0,5 με μέγιστη δυνατή χρέωση τα €10 ανά έντυπο παραπομπής εργαστηριακού ελέγχου. Και για κάθε συνταγογραφούμενο φάρμακο €0,5 με μέγιστη δυνατή χρέωση τα €10 ανά συνταγή. Αντίστοιχα, οι μη δικαιούχοι καλούνται να πληρώσουν για επίσκεψη στο γενικό γιατρό €15 και για επίσκεψη στον ειδικό γιατρό €30, ενώ σήμερα πληρώνουν €14.5 και €20.5. Τέλος έχουν αναπροσαρμοστεί προς τα πάνω, περίπου κατά 30%, τα τέλη εσωτερικής νοσηλείας σε δημόσια νοσοκομεία για μη δικαιούχους, καθώς και οι τιμές των περίπου 2.100 ιατρικών πράξεων και εξετάσεων που παρέχονται από τα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας στους μη δικαιούχους. 

 

Ποιες είναι οι προσδοκίες του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τα οφέλη που αναμένεται να φέρει η επιβολή των μέτρων; Ποια είναι η δική σας εκτίμηση;

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου, από αυτές τις συμπληρωμές αναμένονται έσοδα €16,3 εκατομμυρίων ετησίως. Υπάρχουν κάποια νούμερα για το πρώτο τρίμηνο εφαρμογής του μέτρου, από τα δύο νοσοκομεία που διαθέτουν μηχανογράφηση, από τα οποία τα έσοδα πλησιάζουν το ένα εκατομμύριο. Εάν τα νούμερα είναι σωστά, θεωρώ ότι το σύνολο των συμπληρωμών σε ετήσια βάση θα υπολείπεται των αναμενόμενων από το Υπουργείο εσόδων. Ίσως να κυμανθούν γύρω στα 10 έως 12 εκατομμύρια. Και επιτρέψτε μου εδώ να κάνω ένα απλό συλλογισμό. Αφού με τα σημερινά co-payments μαζεύουμε σε ετήσια βάση 10 - 12 εκατ. τι είδους δημόσιο σύστημα υγείας θα εγκαθιδρύσουμε το 2016, όταν το ύψος των συμπληρωμών υπολογίζεται στο οκταπλάσιο, δηλαδή στα 90 εκατομμύρια; Τόσα προβλέπει η πρόταση εφαρμογής του ΓεΣY, αλλά και η πρόσφατη αναλογιστική μελέτη της Mercer που παραδόθηκε πρόσφατα στον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας. Είναι προφανές ότι θα μπει ένα μεγάλο co-payment ανά ημέρα νοσηλείας στη νοσοκομειακή περίθαλψη, και επειδή αυτό δεν θα φτάσει θα αυξηθεί κατά πολύ  το ύψος όλων των συμπληρωμών και θα μπουν και σε αρκετές άλλες υπηρεσίες.

Σχετικά με την επίπτωση των συμπληρωμών στον αριθμό των επισκέψεων δεν μπορούν να βγουν ασφαλή συμπεράσματα, μόνο από στοιχεία ενός τριμήνου. Θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερος χρόνος και πρέπει να αφαιρεθεί η επίπτωση της οικονομικής κρίσης στην αύξηση των επισκέψεων στο σύστημα, που εδώ λειτουργεί ως συγχυτικός παράγοντας. Μπορούμε όμως να πούμε με βεβαιότητα ότι η επιβολή των 10 ευρώ για επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών έχει περιορίσει σημαντικά τις επισκέψεις.

Να προσθέσω κάποια ευρήματα από τη διεθνή βιβλιογραφία για τις πιθανές επιπτώσεις από τις υψηλές συμπληρωμές στο σύστημα: Όταν αυτές είναι καθολικές και οριζόντιες για όλους και με δεδομένο ότι οι συχνότεροι χρήστες των υπηρεσιών υγείας είναι οι ηλικιωμένοι, οι συνταξιούχοι και οι χρονίως πάσχοντες, αυτό θα επιβαρύνει πρωτίστως αυτούς, διευρύνοντας έτσι τις υγειονομικές ανισότητες.

Επιπλέον, η συμμετοχή των ασθενών στο κόστος, ιδιαίτερα σε προληπτικές υπηρεσίες δεν ενδείκνυται και δεν συνηθίζεται σε κανένα σύστημα υγείας, και αυτό το γνωρίζει ακόμη και ο πρωτοετής φοιτητής των οικονομικών και της πολιτικής υγείας. Αντίθετα, σε άλλα συστήματα υγείας οι δικαιούχοι ενθαρρύνονται για προληπτικές επισκέψεις και εξετάσεις και μάλιστα ο γενικό οικογενειακός γιατρός, ανάλογα με τα αποτελέσματα έχει και επιπλέον αμοιβή. Εξάλλου, δεν νομίζω ότι ο ασθενής, άντρας ή γυναίκα, έχει άποψη αν πρέπει και πότε θα κάνει εξέταση για τα τριγλυκερίδια ή για το ουρικό οξύ, ούτε αν πρέπει και πότε να κάνει εξέταση για καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Αυτά τα αποφασίζει ο γιατρός, και υπάρχουν άλλοι τρόποι για να περιοριστεί το φαινόμενο των πολλών εξετάσεων.

Και κάτι τελευταίο. Σχετικές έρευνες έχουν δείξει ότι τελικά με τις συμπληρωμές δεν είναι βέβαιο ότι το σύστημα γίνεται πιο αποτελεσματικό, μια που η επίσκεψη στις υπηρεσίες υγείας αφήνεται στην κρίση του ασθενή. Δηλαδή δεν είναι βέβαιο ότι ο ασθενής μπορεί να αξιολογήσει σωστά τα συμπτώματα για να αποφασίσει εάν πρέπει να πάει ή όχι στο γιατρό, έχοντας κατά νου και την συμπληρωμή. Είναι πιθανό μακροπρόθεσμα, κάποιοι από αυτούς τους ασθενείς να προσφύγουν στο σύστημα όταν η κατάσταση της υγείας τους θα είναι επιβαρυμένη, με αποτέλεσμα το κόστος αντιμετώπισής αυτών των περιστατικών να είναι υψηλότερο από τα όποια οφέλη του σημερινού ελέγχου των επισκέψεων μέσω των συμπληρωμών.

 

Σε γενικές γραμμές πώς αξιολογείτε την υλοποίηση των όρων του μνημονίου που αφορούν τον τομέα της υγείας;

Θεωρώ ότι οι περισσότεροι όροι του μνημονίου έχουν εισπρακτικό και αποτρεπτικό χαρακτήρα, παρά το ότι οι δημόσιες δαπάνες υγείας στην Κύπρο ως ποσοστό επί του ΑΕΠ είναι οι χαμηλότερες στην Ε.Ε. και οι ιδιωτικές δαπάνες οι υψηλότερες. Είναι προφανές ότι η Τρόικα, θέλει όσο το δυνατό μικρότερες δημόσιες δαπάνες υγείας και όσο το δυνατό μεγαλύτερες ιδιωτικές δαπάνες. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο τομέας της υγείας δεν ενοχοποιείται, όπως στην Ελλάδα, ως σημαντικός παράγοντας της οικονομικής κρίσης. Η απλοϊκή προσέγγιση της περικοπής των δαπανών, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη αρνητικές κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις, είναι νομίζω κοντόφθαλμη και θα οδηγήσει μακροπρόθεσμα στην επιδείνωση του επιπέδου υγείας του πληθυσμού και πιθανόν σε υψηλότερο κόστος. Οι όροι του μνημονίου και τα περισσότερα μέτρα οδηγούν στην αντίθεση κατεύθυνση από εκείνη ενός συστήματος καθολικής κάλυψης.

Και, τέλος, δεν προβλέπονται δυστυχώς αλλαγές διαρθρωτικού χαρακτήρα, όπως η αυτονόμηση και το μάνατζμεντ των νοσοκομείων, η απογευματινή τους λειτουργία, η συγχώνευση τμημάτων, ο έλεγχος της διάχυσης και χρήσης της ιατρικής τεχνολογίας και η σμίκρυνση των λιστών αναμονής.

 

Και μια τελευταία ερώτηση για το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Πολιτική Υγείας & Σχεδιασμός Υπηρεσιών Υγείας» στο οποίο είστε και ακαδημαϊκός υπεύθυνος. Τι θα προσφέρει σε όρους πολιτικής υγείας στο σημερινό δύσκολο υγειονομικό περιβάλλον; 

Καταρχήν το συγκεκριμένο πρόγραμμα έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό, αφού είναι το μοναδικό αναγνωρισμένο μεταπτυχιακό πρόγραμμα με αυτό το γνωστικό αντικείμενο που προσφέρεται στην Κύπρο. Υπό αυτή την έννοια, θεωρώ ότι έχει σημαντική προστιθέμενη αξία σε όρους πολιτικής υγείας, αφού  προσφέρει εξειδικευμένες γνώσεις και καλλιεργεί δεξιότητες και στάσεις σε ένα εύρος επιστημονικών θεμάτων μέσα από την ανάλυση της πολυπλοκότητας των συστημάτων υγείας από διαφορετικές οπτικές γωνίες. Η δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας επιστημόνων που μπορούν να διατυπώσουν απόψεις και να καταθέσουν προστάσεις πολιτικής υγείας, και μάλιστα ενόψει της εφαρμογής του ΓεΣΥ, είναι νομίζω σημαντικό για την Κύπρο. Και με την ευκαιρία που μου δίνεται να αναφέρω ότι η υποβολή αιτήσεων συμμετοχής στο πρόγραμμα για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος έχει ξεκινήσει και ολοκληρώνεται στις 27 Ιανουαρίου 2014. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά, στη διεύθυνση http://portal.ouc.ac.cy/\applicants.aspx ενώ περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα υπάρχουν στο http://www.ouc.ac.cy/web/guest/s3/progrspoudon/pyss/desc.

 

Επιμέλεια: Παναγιώτα Χριστοδούλου



Send to Facebook Tweet This Share