Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ - στατιστικές, προειδοποιητικά σημάδια και πρόληψη

21/09/2017

Ο Σεπτέμβριος έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμιος Μήνας Νόσου Αλτσχάιμερ και στο πλαίσιο αυτό η 21η Σεπτεμβρίου έχει ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Νόσου Αλτσχάιμερ, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού και την καταπολέμηση του στίγματος.

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας (50-60% του συνόλου) και πήρε το όνομά της από τον Aλουά Aλτσχάιμερ, έναν Γερμανό νευρολόγο, ο οποίος το 1907 πρώτος περίεγραψε τα συμπτώματα και τα νευροπαθολογοανατομικά ευρήματά της.

Στατιστικά στοιχεία

- 44 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από άνοια, ενώ αναμένεται να φτάσουν τα 65,7 εκ. μέχρι το 2030 και τα 115,4 εκατομμύρια μέχρι το 2050.

-Κάθε 7 δευτερόλεπτα ένας άνθρωπος προσβάλλεται από Αλτσχάιμερ. Έως το 2050 αναμένεται ότι ο αριθμός των ασθενών με Αλτσχάιμερ θα ξεπεράσει τα 135 εκατομμύρια παγκοσμίως.

- Το 5% των ατόμων άνω των 65 ετών και το 25% άνω των 85 προσβάλλονται από τη νόσο.

- Στην Κύπρο υπολογίζεται ότι υπάρχουν 10.000 ασθενείς με Αλτσχάιμερ.

Στις μέρες μας, παρατηρείται μια χωρίς προηγούμενο αύξηση του αριθμού των ατόμων της τρίτης ηλικίας. Στις αναπτυγμένες χώρες, η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης ανέδειξε την  άνοια με πιο συχνή μορφή της τη νόσο Αλτσχάιμερ (50% του συνόλου των περιστατικών άνοιας ) ως ένα μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομοτεχνικό πρόβλημα.

Στο παρελθόν, η απώλεια της μνήμης θεωρούνταν φυσιολογική συνέπεια των γηρατειών. Σήμερα η άποψη αυτή δεν γίνεται δεκτή.  Είναι γεγονός ότι η ικανότητα να συγκρατούμε πληροφορίες στη μνήμη μας ελαττώνεται φυσιολογικά με το πέρασμα του χρόνου, με αποτέλεσμα οι ηλικιωμένοι να δυσκολεύονται να θυμηθούν πρόσφατα γεγονότα και ονόματα προσώπων. Αυτές όμως οι δυσκολίες είναι τόσο ήπιες, ώστε δεν δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή ζωή των ηλικιωμένων.

Άνοια είναι η κλινική εκδήλωση της απώλειας πνευματικών ικανοτήτων που προϋπήρχαν, ως αποτέλεσμα δυσλειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η δυσλειτουργία αυτή μπορεί να οφείλεται σε μια σειρά νευρολογικών νόσων με συχνότερη τη νόσο Αλτσχάιμερ.

10 προειδοποιητικά σημεία της νόσου Αλτσχάιμερ

- Δυσκολία στη συγκράτηση  ονομάτων και φυσιογνωμιών.

- Προβλήματα λεκτικής επικοινωνίας (δυσκολία στην εύρεση κοινών λέξεων ή εκφράσεων).

- Συχνή απώλεια προσωπικών αντικειμένων (γυαλιά, χάπια, κλειδιά).

- Κενά μνήμης σχετικά με πρόσφατα και παλαιότερα γεγονότα.

- Κινητικές διαταραχές (άσκοπος βηματισμός, αστάθεια, δυσκαμψία) και δυσκολία ατη διεκπαιρέωση εργασιών που παλαιότερα γίνονταν πολύ εύκολα, π.χ. μαγείρεμα, οδήγηση. 

- Δυσκολία στον προγραμματισμό  δραστηριοτήτων και οργάνωσης της  καθημερινότητας. 

- Απώλεια προσανατολισμού  σε περιοχές γνώριμες. 

- Παρεκτόπιση αντικειμένων (δηλαδή τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος θέση π.χ. τα παπούτσια στο ψυγείο και  δεν μπορεί να τα βρει)

- Απότομες αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά, χωρίς εμφανή αίτια.

- Προβλήματα με τη μνήμη  που δυσκολεύουν συνεχώς την καθημερινή ζωή.

Αίτια
Τα ακριβή αίτια της νόσου Αλτσχάιμερ δεν είναι γνωστά. Φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Ταυτόχρονα, περιβαλλοντικοί παράγοντες συμπεριλαμβανομένων αγγειακών νόσων (π.χ. διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία), και τρόπου ζωής (π.χ. εκπαίδευση, επάγγελμα, πνευματικές, κοινωνικές δραστηριότητες, φυσική άσκηση, δίαιτα κλπ), φαίνεται να επηρεάζουν την πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου.   

Αντιμετώπιση
Το κλειδί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ επισημαίνουν οι ειδικοί είναι η έγκαιρη διάγνωσή της. Όσο νωρίτερα γίνει η διάγνωση της νόσου, τόσο καλύτερα είναι τα αποτελέσματα της θεραπείας. Ο οικογενειακός γιατρός, ο  νευρολόγος  ή ο ψυχίατρος, ειδικευμένος σε προβλήματα μνήμης θα αξιολογήσει  το πρόβλημα, θα ενημερώσει για τις εξετάσεις που πρέπει να γίνουν και θα καθοδηγήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον ασθενή. Σήμερα υπάρχουν φάρμακα τα οποία ελέγχουν τα συμπτώματα της νόσου και εξασφαλίζουν στον ασθενή καλή ποιότητα ζωής. Επιπλέον, υπάρχουν μη φαρμακευτικές θεραπείες, οι οποίες μπορούν να κρατήσουν τις νοητικές λειτουργίες του ασθενούς σε καλή κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πρόληψη
Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου που έχουν διαπιστωθεί για τη νόσο Αλτσχάιμερ είναι η γενετική προδιάθεση και η αύξηση της ηλικίας, παράγοντες μη τροποποιήσιμοι.

Ωστόσο, υπάρχουν και τροποποιήσιμοι παράγοντες όπως είναι οι καρδιαγγειακοί παράγοντες, το κάπνισμα, οι κακώσεις της κεφαλής, η κατάθλιψη, διάφορα φάρμακα (οιστρογόνα, αντιυπερτασικά, αντιλιπιδαιμικά, αντιφλεγμονώδη κ.ά.), οι παράγοντες που επηρεάζουν τα νοητικά αποθέματα (IQ, εκπαίδευση, επάγγελμα, πνευματικές, κοινωνικές δραστηριότητες, φυσική άσκηση κ.ά.) και οι διατροφικοί παράγοντες.

Οι καρδιαγγειακοί παράγοντες προδιαθέτουν για αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και αγγειακή άνοια. Πρόσφατες μελέτες παρέχουν ενδείξεις ότι διαβήτης, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, και παχυσαρκία στη μέση ηλικία πιθανώς να αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης νόσου Αλτσχάιμερ μερικές δεκαετίες αργότερα.

Οι εγκεφαλικές κακώσεις - σε οποιαδήποτε ηλικία- που έχουν ως αποτέλεσμα διάσειση και απώλεια συνείδησης για μεγάλο χρονικό διάστημα, φαίνεται να αυξάνουν την πιθανότητα για νόσο Αλτσχάιμερ.

Άνθρωποι με μεγαλύτερα νοητικά αποθέματα πιθανώς μπορούν να αντισταθμίσουν τις βλάβες τύπου νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλό τους, ώστε να εκδηλώνουν τη νόσο αργότερα ή και καθόλου. 

Πολλές μελέτες δείχνουν ότι άνθρωποι με υψηλότερο IQ, περισσότερα χρόνια εκπαίδευσης, περισσότερο απαιτητικά επαγγέλματα και περισσότερες δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου (πνευματικές, κοινωνικές, σωματικές) έχουν μικρότερες πιθανότητες ανάπτυξης νόσου Αλτσχάιμερ.

Ο κύριος περιβαλλοντικός παράγοντας που έχει συσχετιστεί με τη νόσο Αλτσχάιμερ είναι η διατροφή. Μεγαλύτερη πρόσληψη βιταμινών C, Ε, Β6, Β12 και φυλλικού οξέος, φλαβονοειδών, ακόρεστων λιπαρών και μέτρια κατανάλωση αλκοόλ έχουν συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ. Νεότερα δεδομένα υποδηλώνουν ότι η Μεσογειακή Δίαιτα πιθανώς σχετίζεται και με μειωμένη πιθανότητα για νόσο Αλτσχάιμερ.

 

 

Send to Facebook Tweet This Share