Συνέντευξη: ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΑ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ - Εμφανίζονται μετά τα 50

09/03/2012

Με τον όρο εκκολπώματα εννοούμε προβολές του βλεννογόνου (σαν μικρά σακουλάκια) μέσα από τρύπες που δημιουργούνται στους μύες που περιβάλλουν τον πεπτικό σωλήνα. Τα εκκολπώματα μπορεί να είναι συγγενή (λόγω κληρονομικότητας), είτε επίκτητα (λόγω διατροφής) και παρατηρούνται στον οισοφάγο, το λεπτό αλλά πιο συχνά στο παχύ έντερο (το 80-90% ανευρίσκονται στο σιγμοειδές ή/και το κατιόν). 

Εμφανίζονται σε οιαδήποτε ηλικία αλλά η συχνότητα τους αυξάνεται με το πέρασμα των χρόνων (στην ηλικία των 50 ετών παρουσιάζονται στο 40% του πληθυσμού, ενώ μετά τα 70 χρόνια σε ποσοστό >50%). 
Μέχρι σήμερα, παραμένει άγνωστο γιατί ορισμένα άτομα παρουσιάζουν εκκολπώματα, ενώ άλλα όχι. Ωστόσο, οι παρακάτω παράγοντες δυνατό να παίζουν ρόλο:
1. Ασθενή σημεία στο τοίχωμα του εντέρου, τα οποία όταν προκαλείται πίεση κατά την προσπάθεια κένωσης του εντέρου, διογκώνονται και οδηγούν στο σχηματισμό εκκολπώματος.
2. Γήρανση. Με το πέρασμα του χρόνου, το μυϊκό τοίχωμα του εντέρου παχαίνει, προκαλώντας στένωση του αυλού του εντέρου με αποτέλεσμα αυξημένη πίεση στο έντερο και ταυτόχρονη καθυστέρηση στην αποβολή των κοπράνων τα οποία ασκούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο έντερο και κίνδυνο σχηματισμού εκκολπωμάτων.
3. Ανεπαρκείς φυτικές ίνες στη διατροφή. Η εκκολπωμάτωση πρωτοεμφανίσθηκε αφότου άρχισε να παρασκευάζεται και να καταναλώνεται το άσπρο ψωμί, το οποίο μείωσε σημαντικά το περιεχόμενο ινών στο αλεύρι και σε άλλους σπόρους. Η έλλειψη φυτικών ινών οδηγεί σε σκλήρυνση των κοπράνων και αυξημένη πίεση εντός του εντέρου. Σε χώρες όπου οι άνθρωποι καταναλώνουν πολλές φυτικές ίνες, η ασθένεια παρουσιάζεται σπάνια. 
4. Καθιστική ζωή. Άτομα τα οποία δεν γυμνάζονται και περνούν πολλές ώρες καθισμένοι πίσω από το γραφείο τους εμφανίζουν μειώμενη κινητικότητα του εντέρου με αποτέλεσμα καθυστέρηση της κένωσης και αυξημένη πίεση στο τοίχωμα του εντέρου.

Με τον όρο εκκολπωμάτωση εννοούμε την ύπαρξη μεγάλου αριθμού εκκολπωμάτων τα οποία όταν δεν φλεγμαίνουν, δεν προκαλούν συμπτώματα και ο πάσχων δεν γνωρίζει ότι τα φέρει στο έντερο. 
Μία μικρή ομάδα ατόμων με εκκολπώματα παρουσιάζει κωλικοειδές άλγος στην κοιλιά-κράμπες (συνηθέστερα στο αριστερό κάτω πλάγιο της κοιλίας), φούσκωμα (πρήξιμο), αυξημένα αέρια, διάρροια ή δυσκοιλιότητα. Ωστόσο τα συμπτώματα αυτά σχετίζονται με μία άλλη πάθηση γνωστή ως ευερέθιστο έντερο (σπαστική κολίτιδα) και όχι με την εκκολπωμάτωση. Η εξέταση από το γαστρεντερολόγο δυνατό να αναδείξει ένα διατεταμένο έντερο ή σκληρία στο αριστερό κάτω πλάγιο της κοιλίας.
Εκκολπωματίτιδα. Σε ένα μικρό ποσοστό ατόμων (20%) μπορεί να αναπτυχθεί φλεγμονή ή μόλυνση στο εκκόλπωμα, άλλοτε μικρή και με ήπια συμπτώματα και άλλοτε έντονη και σοβαρή. Οφείλεται σε απόφραξη του στομίου των εκκολπωμάτων από κόπρανα, τα οποία εμποδίζουν τη ροή του αίματος προς το εκκόλπωμα και την κάνουν επιρρεπή στην εισβολή βακτηρίων. 

Συμπτώματα
Τα πιο συχνά συμπτώματα της εκκολπωματίτιδας είναι πόνος, απότομος και έντονος (συνηθέστερα στο αριστερό κάτω μέρος της κοιλιάς), πυρετός, ναυτία. Λιγότερο συνηθισμένα συμπτώματα είναι ο εμετός, το φούσκωμα, η αιμορραγία, η συχνουρία και η δυσκολία ή ο πόνος κατά την ούρηση. Το αίμα στην περίπτωση αιμορραγίας από εκκόλπωμα μπορεί να είναι σκούρο και αναμεμειγμένο με τα κόπρανα ή κόκκινο και ορατό στο νερό της τουαλέτας και να θεωρηθεί ως αποβολή αίματος από αιμορροϊδες. Συχνά σταματά από μόνη της χωρίς θεραπεία. Αν η αιμορραγία είναι μεγάλη και συνεχής, τότε χρειάζεται μετάγγιση αίματος. 

Επανειλημμένες αιμορραγίες, ιδιαίτερα σοβαρές είναι ένδειξη για αφαίρεση του τμήματος του παχέος εντέρου όπου έχει σχηματισθεί το εκκόλπωμα. Το εκκόλπωμα δυνατό να παρουσιάσει επίσης ρήξη, κάτι που οδηγεί σε μόλυνση και ίσως στη συσσώρευση πύου (απόστημα), το οποίο αν σπάει μπορεί να προκαλέσει περιτονίτιδα (φλεγμονή και συσσώρευση υγρού στην κοιλιά) ή συρίγγιο με διπλανά όργανα (έντερο, ουροδόχο κύστη, μήτρα, κόλπο, προστάτη, δέρμα). Επανειλημμένες φλεγμονές δυνατό να προκαλέσουν στένωση και απόφραξη του εντέρου, η οποία αν δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί φαρμακευτικά τότε, χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση. 

Επειδή τα εκκολπώματα δεν προκαλούν συμπτώματα, ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια κολονοσκόπησης για κάποια άλλη πάθηση του εντέρου ή σε έλεγχο ρουτίνας για αποκλεισμό καρκίνου του εντέρου. Η εκκολπωματίτιδα αντίθετα, εντοπίζεται συνήθως όταν παρουσιάζεται πόνος στην κοιλιά. Ο γιατρός ανακαλύπτει ευαισθησία συνήθως στο αριστερό κάτω πλάγιο της κοιλιάς, ενώ ο αιματολογικός έλεγχος δείχνει αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων και αυξημένη Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών (ΤΚΕ). Επιβεβαίωση της πάθησης γίνεται με την κολονοσκόπηση όπου είναι δυνατό να αναδείξει και κάποιες από τις επιπλοκές (στένωση, απόφραξη, σημείο αιμοραγίας). 

Δεν υπάρχει στοιχείο που να δείχνει ότι η εκκολπωμάτωση ή η εκκολπωματίτιδα εμφανίζουν κληρονομική προδιάθεση ή κίνδυνο μεταλλαγής σε καρκίνο ή σχηματισμό πολυπόδων. Ωστόσο, η εκκολπωμάτωση μπορεί να δυσκολέψει τη διάγνωση του καρκίνου υπό την έννοια ότι δεν μπορεί να προσδιορισθεί αν η αποβολή αίματος από το ορθό προέρχεται, από κάποιο καρκίνο του εντέρου ή από σπασμένο αγγείο του εκκολπώματος. 

Θεραπεία 
Η αντιμετώπιση της πάθησης εξαρτάται από τα συμπτώματα και από το αν τα εκκολπώματα έχουν πάθει φλεγμονή ή μόλυνση. Αν δεν υπάρχουν συμπτώματα ή αυτά είναι ήπια, το κλειδί για την αντιμετώπιση της ασθένειας είναι η μείωση της πίεσης εντός του εντέρου.
 
Η μόνη σύσταση είναι δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες, όπως τα φρέσκα φρούτα και τα λαχανικά και τα προϊόντα με σπόρους, τα οποία μαλακώνουν τα κόπρανα, με αποτέλεσμα την ευκολότερη κένωση του εντέρου. Ωστόσο, η απότομη αύξηση των φυτικών ινών δυνατό να επιδεινώσει την πάθηση με φούσκωμα, αέρια, κράμπες στην κοιλιά και διάρροια. Τα άτομα με ήπια συμπτώματα παρατηρούν υποχώρηση των συμπτωμάτων έπειτα από 1-2 εβδομάδες.

Ένας άλλος υποβοηθητικός παράγοντας είναι η μεγάλη κατανάλωση υγρών (6-10 ποτήρια ημερησίως) με προτίμηση στο νερό και κυρίως όχι ροφήματα που περιέχουν καφεϊνη ή αλκοόλ.

Η άσκηση βελτιώνει τη φυσιολογική λειτουργία του εντέρου και μειωνει την πίεση εντός του εντέρου. Η αεροβική άσκηση -η άσκηση που αυξάνει την αναπνοή και τον καρδιακό ρυθμό- διεγείρει τη δραστηριότητα των εντερικών μυών, βοηθώντας στην πιο γρήγορη μετακίνηση των τροφών εντός του εντέρου.

Αποφυγή καταπίεσης της κένωσης του εντέρου. Όταν υπάρχει διάθεση για κένωση του εντέρου, δεν πρέπει να υπάρχει καθυστέρηση ή αποφυγή κένωσης του εντέρου. Κάτι τέτοιο οδηγεί σε σκληρότερα κόπρανα, που απαιτούν μεγαλύτερη πίεση για να περάσουν από το έντερο. 

Σε περίπτωση φλεγμονής των εκκολπωμάτων (εκκολπωματίτιδα) τότε απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή και θεραπεία ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων. Οι μισοί περίπου ασθενείς δεν χρειάζονται νοσηλεία και αντιμετωπίζονται με μερικές μέρες ανάπαυση και περιορισμένη διατροφή (χαμηλή ποσότητα φυτικών ινών για μείωση των συσπάσεων του εντέρου). Σημαντική επίσης βοήθεια στη μείωση των συμπτωμάτων προσφέρουν διάφορα αντιβιοτικά και παυσίπονα. Αυτοί οι τρόποι αντιμετώπισης είναι συνήθως αποτελεσματικοί σε ήπιες περιπτώσεις εκκολπωματίτιδας. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις και επί παρουσίας ναυτίας, εμετού, έντονου κοιλιακού άλγους, υψηλού πυρετού, υψηλού αριθμού λευκών αιμοσφαιρίων σε αναλύσεις αίματος, απαιτείται εισαγωγή του ασθενούς σε νοσοκομείο. Σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται διακοπή της διατροφής από το στόμα και χορήγηση υγρών ενδοφλεβίως. Χορηγούνται αντιβιοτικά για αντιμετώπιση της μόλυνσης και παυσίπονα για υποχώρηση του πόνου. Σταδιακά χορηγείται διατροφή από το στόμα με ταυτόχρονη αύξηση της προσλαμβανόμενης ποσότητας φυτικών ινών. Επειδή ο κίνδυνος υποτροπής μετά από ένα επεισόδιο εκκολπωματίτιδας είναι αρκετά υψηλός (30%), απαιτείται συχνή λήψη φυτικών ινών στη διατροφή καθώς και καθημερινή γυμναστική.

Σε μερικές περιπτώσεις παρατηρούνται επιπλοκές της νόσου (περιτονίτιδα, απόφραξη του παχέος εντέρου, απόστημα, συρίγγιο) που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση, συνήθως χειρουργική. Χειρουργική αντιμετώπιση απαιτείται επίσης σε περιπτώσεις συχνών υποτροπών οπότε και γίνεται αφαίρεση του προσβεβλημένου τμήματος του εντέρου.

Δρ. Παύλος Α. Αντωνίου
Ηπατολόγος – Γαστρεντερολόγος

Send to Facebook Tweet This Share