Πανάδες: Οι ενοχλητικές δερματοπάθειες του καλοκαιριού

06/08/2012

Μέλασμα ή πανάδες η ενοχλητική δερματοπάθεια του καλοκαιριού. Πρόκειται για σκούρες κηλίδες στο πρόσωπο, άλλοτε έντονες και άλλοτε πιο ελαφριές, ωστόσο είναι αντιαισθητικές.

Οι πανάδες εµφανίζονται σαν µπαλώµατα του δέρµατος, ανοιχτότερου ή σκουρότερου καφέ χρώµατος. Το µέγεθός τους µπορεί να κυµαίνεται από µικρή σκούρα κηλίδα, µέχρι µια µεγάλη δυσχρωµία που καλύπτει σχεδόν όλο το πρόσωπο. Εµφανίζονται πιο συχνά στο µέτωπο, στα µάγουλα, στη µύτη, στο σαγόνι και στο άνω χείλος. Μια ιδιαίτερη µορφή µελάσµατος είναι η λεγόµενη ποικιλοδερµία του Civatte που εµφανίζεται σαν καφεκόκκινες κηλίδες συνήθως στα πλάγια του λαιµού.

Ποια τα αίτια εμφάνισής τους;
Βασική αιτία είναι η χρόνια έκθεση στον ήλιο, συνήθως χωρίς προστασία.
Άλλη αιτία είναι η εγκυµοσύνη, οι αλλαγές στα επίπεδα των ορµονών (οιστρογόνα, προγεστερόνη). 
Το µέλασµα φαίνεται να κληρονοµική προδιάθεση. Επίσης η λήψη φαρµάκων προδιαθέτει στην εµφάνιση πανάδων. Το φάρµακο που συχνότερα σχετίζεται µε το µέλασµα είναι τα αντισυλληπτικά.
Ενοχοποιούνται ακόµη η κορτιζόνη, τα αντιεπιληπτικά φάρµακα, κάποια αντιβιοτικά κ.ά. 
Ο υποθυρεοειδισµός σε κάποιες περιπτώσεις µπορεί να έχει επίδραση στην εµφάνιση των πανάδων.

Ποια άτομα προτιμούν οι πανάδες
Οι γυναίκες εµφανίζουν µελάσµατα πολύ πιο συχνά από τους άντρες.
Σε µια πρόσφατη µελέτη αναφέρεται ότι µία στις τέσσερις γυναίκες και ένας στους είκοσι άντρες µπορούν να παρουσιάσουν αυτές τις αντιπαθητικές κηλίδες.

Οι ηλικίες που συχνότερα προσβάλλονται είναι µεταξύ είκοσι και σαράντα ετών, χωρίς βεβαίως να αποκλείονται οι νεότερες ή µεγαλύτερες ηλικίες.

Τα µελαχρινά άτοµα µεσογειακής και ασιατικής καταγωγής είναι πιο ευάλωτα σε σχέση µε τους αγγλοσάξωνες, στους οποίους η πάθηση είναι σπάνια.

Ταξινόμηση
Είναι πολύ σηµαντικό να γνωρίζουµε πόσο βαθιά είναι µια πανάδα γιατί αυτό συντείνει στη θεραπεία της.
Οι βλάβες αυτές ταξινοµούνται σε τρεις τύπους.
Τύπος 1επιδερµιδικός. Η βλάβη εδώ είναι επιφανειακή, έχει σαφή όρια, καφετί χρώµα και καλή ανταπόκριση στη θεραπεία.
Τύπος 2: µικτός. Το µέλασµα του τύπου αυτού έχει ενδιάµεσο βάθος, σκούρο καφέ χρώµα, όχι πάντα σαφή όρια και σχετική ανταπόκριση στη θεραπεία.
Τύπος 3: δερµατικός. Εδώ η βλάβη έχει µεγαλύτερο βάθος, έχει ασαφή όρια, και το χρώµα είναι βαθύ σκούρο καφέ έως µαύρο. Ο τύπος αυτός ανταποκρίνεται δύσκολα στη θεραπεία.

Θεραπεία
Το µέλασµα είναι µια χρόνια βλάβη µε περιοδικές υφέσεις και εξάρσεις, µε καλή όµως πρόγνωση. Συνήθως επιδεινώνεται τους καλοκαιρινούς µήνες. Όπως η εµφάνιση του µελάσµατος είναι αργή, έτσι και η θεραπεία φαίνεται επίσης να καθυστερεί. Η σταδιακή εξαφάνιση των κηλίδων βασίζεται στο σωστό θεραπευτικό σχήµα, διαφορετικό για κάθε τύπο δέρµατος.

Οι άνθρωποι που έχουν πανάδες έχουν πολλές φορές αυξηµένα επίπεδα στρες και άγχους για την εµφάνισή τους. Πρέπει να ξέρουν ότι θα οπλιστούν µε αρκετή υποµονή και επιµονή για την αντιµετώπισή τους.
Η θεραπεία απαιτεί χρόνο και φροντίδα, γιατί ενδεχοµένως θα χρειαστούν αρκετές ιατρικές επισκέψεις.

Βασικοί κανόνες
Σωστή και σχολαστική προστασία στον ήλιο. Η χρήση αντηλιακού ευρέως φάσµατος µε ψηλό δείκτη προστασίας, SPF 30 και άνω, είναι απαραίτητη.

Το αντηλιακό πρέπει να εφαρµόζεται σε όλες τις φωτοεκτεθειµένες περιοχές του δέρµατος 20-30 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο, για οποιονδήποτε λόγο βγαίνουµε από το σπίτι µας. Τους καλοκαιρινούς µήνες πρέπει να ανανεώνουµε το αντηλιακό περίπου κάθε δύο ώρες, εάν παραµένουµε εκτεθειµένοι στον ήλιο.

Τα άτοµα µε µέλασµα µπορούν επίσης να χρησιµοποιήσουν και make-up µε αντηλιακό. Ένα καπέλο µε γείσο αυξάνει την προστασία του προσώπου από τον ήλιο.

Εάν είναι εφικτό, συνιστάται να γίνει διακοπή φαρµάκων που σχετίζονται µε το µέλασµα.
Προσοχή σε αρωµατικά σαπούνια και καλλυντικά που δυνητικά µπορούν να προκαλέσουν πρόβληµα.

Αποχρωστικές κρέμες
Οι κρέµες που χρησιµοποιούνται στη θεραπεία του µελάσµατος δίνονται από τον δερµατολόγο και χρησιµοποιούνται στο σπίτι.

Ανάλογα µε το βάθος της βλάβης, µπορεί να χορηγηθούν απλές αποχρωστικές κρέµες ή συνδυαστικά αποχρωστικά σκευάσµατα, τα οποία περιέχουν υδροκινόνη, τρετινοΐνη, αζελαϊκό και κογικό οξύ, σε συγκεκριµένες συγκεντρώσεις.

Η υδροκινόνη είναι µια συνηθισµένη ουσία στη θεραπεία του µελάσµατος. Επιδρά µε εξειδικευµένο µηχανισµό, αναστέλλοντας την παραγωγή µελανίνης στο δέρµα. Μπορεί να είναι σε µορφή κρέµας, λοσιόν, ζελέ ή υγρού. Λευκαντικές κρέµες που δίνονται χωρίς συνταγή γιατρού έχουν συνήθως χαµηλά ποσοστά της δραστικής αυτής ουσίας.

Το αζελαϊκό οξύ είναι επίσης αποτελεσµατικό στη θεραπεία του µελάσµατος, χωρίς να προκαλεί σοβαρές παρενέργειες. Αν παρουσιαστεί κοκκινίλα, φαγούρα ή απολέπιση, συνήθως υποχωρεί µέσα σε δεκαπέντε περίπου ηµέρες.

Η τρετινοΐνη είναι µια ακόµα ουσία που χρησιµοποιείται για τη θεραπεία των πανάδων, συνήθως σε συνδυασµό µε υδροκινόνη και αζελαϊκό οξύ. Οι συνδυαστικές αυτές κρέµες λέγονται καµιά φορά και τριπλές κρέµες.

Το κογικό οξύ επίσης θεωρείται από τις πιο δραστικές λευκαντικές ουσίες, χωρίς να παρουσιάζει ιδιαίτερες παρενέργειες.

Τα σκευάσµατα αυτά χρησιµοποιούνται για καθορισµένο από το γιατρό χρονικό διάστηµα και συνήθως για τις πιο ισχυρές κρέµες αποφεύγουµε τη χρήση τους τους καλοκαιρινούς µήνες, επειδή προκαλούν φωτοευαισθησία, δηλαδή ερεθισµό του δέρµατος.

Οροί που περιέχουν βιταµίνη C, σε περιπτώσεις επιφανειακών περιορισµένων πανάδων έχουν επίσης αποχρωστική δράση και δίνουν µια λάµψη στο δέρµα.

Στην εγκυµοσύνη και στο θηλασµό η χρήση των ουσιών αυτών απαγορεύεται.
Επίσης να λάβουµε υπόψη µας ότι σε κάποιες περιπτώσεις πανάδων που οφείλονται στην εγκυµοσύνη ή που σχετίζονται µε ορµονικά αίτια, µπορεί να φύγουν από µόνες τους. 

Απολεπιστικές θεραπείες
Οι θεραπείες αυτές γίνονται στο ιατρείο και θα χρειαστούν µια ή περισσότερες συνεδρίες ανάλογα τη βλάβη: Τα peelings, για τα οποία χρησιµοποιούµε σαλικυλικό, γλυκολικό και τριχλωροξικό οξύ. Η επιλογή της ουσίας θα εξαρτηθεί από τον φωτότυπο του ασθενούς, δηλαδή το χρώµα του δέρµατός του και τον τύπο του µελάσµατος.

∆ερμοαπόξεση – DERMABRASION
Στην περίπτωση αυτή χρησιµοποιούνται ειδικά µηχανήµατα, όπου ανάλογα πάλι τη βλάβη µπορούµε να προκαλέσουµε µίκρο ή µάκρο απολέπιση. Όπως και στα peelings έτσι και στην δερµοαπόξεση επιτυγχάνουµε απολέπιση και αναγέννηση της επιδερµίδας.

Πρέπει όµως να γνωρίζουµε ότι όσο πιο βαθιά είναι η βλάβη τόσο πιο δυνατή θα είναι η απολέπιση και η πιθανότητα να εµφανιστούν επιπλοκές, όπως ερεθισµός, κοκκίνισµα, ξεφλούδισµα ή ακόµα και πιο έντονες αντιδράσεις.

LASER
∆ιάφοροι τύποι laser έχουν επίσης χρησιµοποιηθεί στη θεραπεία του µελάσµατος. Ανάλογα µε την περίπτωση έχει παρατηρηθεί και διαφορετική αντίδραση και ανταπόκριση. Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αναγκαία η συνδυαστική θεραπεία µε λευκαντικές φαρµακευτικές ουσίες. 

Δρ Ανδρέας Φελλάς
Δερματολόγος

Send to Facebook Tweet This Share