Αρρυθμίες: Όταν φτερουγίζει η καρδιά…

31/07/2012

H καρδιά διαθέτει ένα αυτόματο μηχανισμό ηλεκτρικής διέγερσης και λειτουργίας χάρις στον οποίο ρυθμίζει τον καρδιακό ρυθμό αναλόγων των εκάστοτε αναγκών. Σε ένα ενήλικα ο καρδιακός ρυθμός κυμαίνεται φυσιολογικά ε κατάσταση ηρεμίας από 50 έως 100 κτύπους το λεπτό. 


Ωστόσο για κάποιους λόγους μπορεί ο ρυθμός αυτός να διαταραχθεί είτε για ορισμένο χρονικό διάστημα είτε και μόνιμα με αποτέλεσμα σ’ αυτές τις περιπτώσεις η καρδιά να δυσκολεύεται να εκπληρώσει το ρόλο της ως αντλία που στέλνει το αίμα στον εγκέφαλο και τα υπόλοιπα όργανα του σώματος.
Κάθε κατάσταση στην οποία υπάρχει διαταραχή του φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού ονομάζεται καρδιακή αρρυθμία. Υπάρχουν διαφόρων ειδών αρρυθμίες. Ορισμένες από αυτές είναι εντελώς αθώες, κάποιες ωστόσο μπορεί να είναι πολύ σοβαρές ενδεχομένως και θανατηφόρες.


Ως αρρυθμία ορίζουμε:
(1) Κάθε διαταραχή στον καρδιακό ρυθμό (με την εμφάνιση π.χ. κάποιων έκτακτων καρδιακών συστολώνή
(2) Την καρδιακή συχνότητα, είτε πρόκειται για ελάττωσή της (βραδυκαρδία) είτε για αύξησή της (ταχυκαρδία) πέρα απ'τα φυσιολογικά όρια.


Στην περίπτωση της αρρυθμίας ο ασθενής αντιλαμβάνεται την καρδιά του να κτυπά ακανόνιστα, να "φτερουγίζει", να κτυπά γρήγορα ή να κάνει διακοπές. Τα κυριότερα συμπτώματα είναι αίσθημα "φτερουγίσματος" της καρδιάς, αίσθημα διακοπών του φυσιολογικού παλμού της καρδιάς, δύσπνοια – λαχάνιασμα, εύκολη κόπωση, ζάλη, λιποθυμία, συγκοπή. 


Οι διαταραχές του αρρυθμίες έχουν διάφορα αίτια:
Τα πιο αθώα αίτια είναι το έντονο στρες ή φόβος ή συγκίνηση, υπερκατανάλωση καφέ, αλκοόλ και υπερβολικό κάπνισμα.

Σοβαρότερα αίτια αφορούν διαταραχές στο ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς, στεφανιαία νόσος, μυοκαρδιοπάθειες, μυοκαρδίτιδες, βαλβιδοπάθειες, καρδιακή ανεπάρκεια, θυρεοειδοπάθειες, αναιμία.
Γενικά το σκίρτημα της καρδιάς είναι πολλές φορές φυσιολογικό και αναμένεται όταν υπάρχει έντονη συναισθηματική φόρτιση. Υπεύθυνα για όλα αυτά είναι η διέγερση του συμπαθητικού συστήματος και ορισμένες ορμόνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι ορμόνες του θυρεοειδή αδένα που μπορεί να προκαλέσουν ταχυκαρδίες ή βραδυκαρδίες όταν εκκρίνονται σε υπερβολική ή ανεπαρκή ποσότητα αντίστοιχα. Ο υπερθυρεοειδισμός προκαλεί ταχυαρρυθμίες, ενώ ο υποθυρεοειδισμός βραδυαρρυθμίες. Γι’ αυτό και σε κάθε περίπτωση ταχυκαρδίας ή βραδυκαρδίας πρέπει πάντα να ελέγχεται η λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.


Πώς γίνεται η μέτρηση του καρδιακού παλμού

Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μάθει να μετρούν την αρτηριακή τους πίεση, έτσι πρέπει να εκπαιδευτούν και στον τρόπο μέτρησης του καρδιακού παλμού. Η μέτρηση του καρδιακού ρυθμού είναι εύκολη με την τοποθέτηση των δακτύλων στην έσω πλευρά του καρπού. Συνήθως χρησιμοποιούμε τα τρία μεσαία δάκτυλα, τα οποία μετακινούμε και πιέζουμε ελαφρά μέχρι να γίνει αισθητή η ψηλάφηση του σφυγμού. Μετρούνται οι σφύξεις για 60 δευτερόλεπτα ή για 30 δευτερόλεπτα και εν συνεχεία πολλαπλασιάζουμε επί δύο για να υπολογιστεί η καρδιακή συχνότητα ανά λεπτό. Καλό είναι να μην έχει προηγηθεί κάπνισμα ή κατανάλωση καφέ. Για τον έλεγχο του παλμού σε φυσιολογικό ρυθμό συνιστάται μέτρημα το ξεκούραστοι το πρωί ή το βράδυ πριν τον ύπνο. Ο φυσιολογικός παλμός είναι μεταξύ 60 και 100 ανά λεπτό.

Ποιος είναι ο φυσιολογικός παλμός; 
Ο φυσιολογικός παλμός είναι μεταξύ 60 και 100 ανά λεπτό. Υπάρχουν φυσιολογικές καταστάσεις

Πότε πρέπει να ζητηθεί βοήθεια; 
Ιατρική βοήθεια πρέπει να ζητηθεί στις πιο κάτω περιπτώσεις:
• Όταν παρουσιαστεί απώλεια και επαναφορά των αισθήσεων.
• Όταν παρουσιαστεί δύσπνοια, θωρακικό άλγος, ασυνήθιστη εφίδρωση, ζαλάδα ή ζάλη.
• Όταν αισθάνεστε συχνές έκτακτες συστολές (περισσότερες από 6 ανά λεπτό ή έρχονται σε ομάδα των 3 ή περισσότερων). 
• Όταν αισθάνεστε συχνές έκτακτες συστολές και έχετε παράγοντες κινδύνου για καρδιοπάθεια, όπως υψηλή χοληστερόλη, διαβήτη ή υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Έχετε νέο ή διαφορετικό αίσθημα καρδιακών παλμών.
• Ο παλμός σας είναι μεγαλύτερος από 100 σφίξεις ανά λεπτό (χωρίς άσκηση, άγχος ή πυρετό.

Διάγνωση
Πώς γίνεται η διάγνωση των διαταραχών του ρυθμού 
Όταν οι αρρυθμίες γίνονται αντιληπτές, πρέπει να καταγράφονται σε ηλεκτροκαρδιογράφημα ή σε μια ειδική συσκευή που καταγράφει τον καρδιακό ρυθμό όλο το 24ωρο (holter ρυθμού 24ώρου).
Σε περιπτώσεις που ήδη υπάρχει υπόστρωμα καρδιοπάθειας, η διερεύνηση για αρρυθμίες θα πρέπει να γίνεται και προληπτικά, χωρίς δηλαδή να προϋπάρχουν συμπτώματα. Με ειδικές τεχνικές (ηλεκτροφυσιολογική μελέτη: εισαγωγή ειδικών καλωδίων στην καρδιά που καταγράφουν το ρυθμό της καρδιάς και τις διαταραχές του) η αρρυθμία μπορεί επίσης να προκληθεί μέσα στο αιμοδυναμικό εργαστήριο ώστε να αναγνωριστεί η φύση της και η ενδεδειγμένη θεραπεία. Τέλος, σε ειδικές περιπτώσεις εμφυτεύεται ειδική συσκευή καταγραφής αρρυθμιών (reveal holter) κάτω από το δέρμα στο επάνω μέρος του θώρακα, η οποία καταγράφει τις αρρυθμίες για διάστημα περίπου ενός έτους.


Θεραπεία

Πώς θεραπεύονται οι διαταραχές του ρυθμού;

Η θεραπεία των αρρυθμιών εξαρτάται από τη φύση τους (από το αν δηλαδή πρόκειται για απλές έκτακτες συστολές, ταχυκαρδίες, βραδυκαρδίες, διακοπές του καρδιακού ρυθμού, κολπική μαρμαρυγή κ.τ.λ.) και από την ύπαρξη ή όχι υποκείμενης καρδιοπάθειας.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αντιαρρυθμικά φάρμακα, ηρεμιστικά φάρμακα και ανάλογα με την περίπτωση αντιπηκτικά φάρμακα.
Σε συγκεκριμένες αρρυθμίες (βραδυαρρυθμίες) μπορεί να γίνει εμφύτευση βηματοδότη (ειδικό μηχάνημα που με ηλεκτρικό ρεύμα δίνει ρυθμό στην καρδιά όταν παρουσιάζονται παύσεις του ρυθμού), ενώ αν εμφανιστούν αρρυθμίες επικίνδυνες για αιφνίδιο θάνατο γίνεται εμφύτευση ειδικού απινιδωτή, δηλαδή ενός μηχανήματος που επαναφέρει το ρυθμό της καρδιάς όταν αυτή παρουσιάσει θανατηφόρο αρρυθμία.


Πρόληψη

Πώς μπορεί να προληφθούν οι διαταραχές του ρυθμού;
Για τις απλές αρρυθμίες, δηλαδή τις απλές έκτακτες συστολές, συνιστάται αποφυγή του στρες, των μεγάλων γευμάτων και της υπερκατανάλωσης αλκοόλ και καφέ, καθώς και διακοπή του καπνίσματος και ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
Στις πιο σύνθετες αρρυθμίες που υπάρχει υπόστρωμα καρδιακής νόσου, απαιτείται συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή και τακτική παρακολούθηση με ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις.
Στην κολπική μαρμαρυγή, τη συχνότερη μορφή αρρυθμίας, η καρδιά πάλλεται γρήγορα και ακανόνιστα, εξαιτίας μιας μη φυσιολογικής ηλεκτρικής δραστηριότητας των κόλπων της. Η κολπική μαρμαρυγή αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και θανάτου.

Δρ Λοΐζος Αντωνιάδης
MD PhD FESC FACC
Διευθυντής Καρδιολογίας
Αντιπρόεδρος Καρδιολογικής Εταιρείας Κύπρου

Send to Facebook Tweet This Share