Χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον. Εκδηλώνεται κυρίως μετά τα πενήντα

24/07/2012

Η νόσος Πάρκινσον είναι μια χρόνια εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος η οποία εκδηλώνεται κυρίως μετά τα πενήντα. Χαρακτηρίζεται από τρόμο ηρεμίας, κυρίως στα χέρια, βραδυκινησία και δυσκαμψία, διαταραχές βάδισης και προβλήματα ισορροπίας με συχνές πτώσεις στο έδαφος. 
Η διάγνωση της νόσου γίνεται κλινικά αν και σπανίως χρησιμοποιούνται ειδικές διαγνωστικές
τεχνικές όπως απεικόνιση των υποδοχέων της ντοπαμίνης (το σύστημα νευροδιαβιβαστή που πάσχει στο Πάρκινσον), μια ειδική εξέταση SPECT που είναι γνωστή ως DaT-Scan.

Η θεραπεία της νόσου γίνεται με χορήγηση φαρμάκων, είτε της ίδιας της ντοπαμίνης (που δεν παράγεται κανονικά από τον εγκέφαλο) ως πρόδρομη ουσία (λεβοντόπα), η οποία μεταβολίζεται μέσα στον οργανισμό σε ενεργό ντοπαμίνη, είτε με χορήγηση ντοπαμινεργικών αγωνιστών (ουσίες που δρούν παρόμοια με τη ντοπαμίνη) που είναι καινούργια φάρμακα με καλή αποτελεσματικότητα και πιθανή νευροπροστασία, δηλαδή πιθανόν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου. Φυσικά ο ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας ήταν και
παραμένει πάντα η ντοπαμίνη.

Οι περισσότεροι ασθενείς μετά από αρκετά χρόνια θεραπείας και σχετικά καλή ρύθμιση των συμπτωμάτων τους, αρχίζουν να παρουσιάζουν προβλήματα, όπως εμφάνιση επεισοδίων απότομης ακινησίας-"πάγωμα", παρατεταμένα επεισόδια όπου τα φάρμακα δεν δουλεύουν, εκδήλωση ακούσιων κινήσεων (δυσκινησίες) ποικίλης διάρκειας και έντασης, με αποτέλεσμα να μην έχουν την ποιότητα ζωής που θα έπρεπε και έτσι αρχίζουν να απέχουν από την εργασία, τις κοινωνικές και άλλου τύπου προσωπικές σχέσεις και ναπεριορίζονται οι περισσότεροι στο σπίτι λόγω των πιο πάνω αναπηρικών καταστάσεων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις όπου αναπτύσσονται οι προαναφερθείσες επιπλοκές της μακροχρόνιας φαρμακευτικής θεραπείας, τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια εφαρμόζεται χειρουργική θεραπεία, γνωστή "ως εν τω βάθει" εγκεφαλική διέγερση (Deep Brain Stimulation-DBS). Η μέθοδος αυτή αποτελείται από την τοποθέτηση με ειδική στερεοτακτική μέθοδο λεπτών ηλεκτροδίων σε δύο συγκεκριμένους πολύ μικρούς πυρήνες του εγκεφάλου που λέγονται υποθαλαμικοί πυρήνες, ένας στη δεξιά και ένας στην αριστερή μεριά του εγκεφάλου. Αυτά τα ηλεκτρόδια συνδέονται μέσω καλωδίων που περνάνε κάτω από το δέρμα της κεφαλής και του λαιμού, με ένα νευροδιεγέρτη (Neurostimulator) ο οποίος τοποθετείται και αυτός κάτω από το δέρμα μπροστά στο θώρακα.

Μέσω του νευροδιεγέρτη στέλνεται ηλεκτρικό ρεύμα στα δύο ηλεκτρόδια στον εγκέφαλο. Τα ηλεκτρόδια φέρουν τέσσερα σημεία διέγερσης το καθένα, και η επιλογή του ή των σημείων σε κάθε πυρήνα εξαρτάται από τη βελτίωση των συμπτωμάτων που βλέπουμε σε κάθε πλευρά του ασθενή και σε κάθε ασθενή ανάλογα. Μπορούμε να ελέγχουμε και να ρυθμίζουμε τη συχνότητα, τη διάρκεια και την ένταση του ηλεκτρικού ρεύματος που καταλήγει σε κάθε ηλεκτρόδιο και αντίστοιχα σε κάθε υποθαλαμικό πυρήνα. 
Έτσι προσπαθούμε να έχουμε το καλύτερο θεραπευτικό αποτέλεσμα για τον κάθε ασθενή ξεχωριστά.

Η ρύθμιση του νευροδιεγέρτη και η μετεγχειρητική παρακολούθηση των ασθενών απαιτεί ειδική εκπαίδευση και μακροχρόνια εμπειρία στο χειρισμό και παρακολούθηση αυτών των ασθενών. Με τη σωστή τοποθέτηση των ηλεκτροδίων και την κατάλληλη μετεγχειρητική παρακολούθηση και ρύθμιση, οι περισσότεροι ασθενείς παρουσιάζουν θεαματική βελτίωση στην κινητικότητά τους που κύρια χαρακτηρίζεται από σημαντική αύξηση του χρόνου που κινούνται ελεύθερα χωρίς να "μαγκώνουν" - (περίοδοι ακινησίας), εξαφάνιση των ακούσιων κινήσεων (δυσκινησιών) και τέλος σημαντική μείωση της συνολικής ημερήσιας δόσης των φαρμάκων που απαιτείται να παίρνουν.

Σύντομα η πρώτη επέμβαση σε Κύπριο ασθενή
Μέχρι σήμερα (από το 2003) έχουν χειρουργηθεί 27 ασθενείς, σε συνεργασία του Ινστιτούτου Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου με χειρουργείο στο Λίβανο (Notre Dame Hospital, Byblos, Lebanon) και όλοι παρακολουθούνται στο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου. 

Η κάλυψη της δαπάνης για το πιο πάνω χειρουργείο καλύπτεται εξ ολοκλήρου από το κράτος, αφού όλοι οι ασθενείς που θα χειρουργηθούν εγκρίνονται από ειδικό ιατροσυμβούλιο του Υπουργείου Υγείας Κύπρου. Μέσα στο 2012, σε συνεργασία με ομάδα νευροχειρουργών, έχουμε οργανώσει το χειρουργικό πρωτόκολλο για την πιο πάνω χειρουργική επέμβαση και αναμένεται ότι πολύ σύντομα θα πραγματοποιήσουμε την πρώτη επέμβαση τοποθέτησης ενδοεγκεφαλικών ηλεκτροδίων (DBS) σε Κύπριο ασθενή με νόσο Πάρκινσον ο οποίος πληροί τα προαναφερθέντα κριτήρια για χειρουργική αντιμετώπιση του Πάρκινσον.

Δρ Μάριος Παντζαρή
Νευρολόγος 
News letter
Ινστιτούτο Νευρολογίας & Γενετικής Κύπρου

Send to Facebook Tweet This Share