Μην αμελείτε την αφυδάτωση

18/07/2012

Το νερό είναι ένα κρίσιμο στοιχείο του σώματος και η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη για να επιτρέπει στον οργανισμό να λειτουργεί. Το 75% του βάρους του σώματος αποτελείται από νερό. Το μεγαλύτερο μέρος του νερού βρίσκεται μέσα στα κύτταρα του σώματος (ενδοκυττάριο χώρο). Το υπόλοιπο βρίσκεται στον εξωκυττάριο χώρο, που αποτελείται από τα αιμοφόρα αγγεία (ενδοαγγειακή χώρα) και τα διαστήματα μεταξύ των κυττάρων (διάμεσο χώρο).

Η αφυδάτωση επέρχεται όταν ο όγκος του νερού που φεύγει από το σώμα είναι μεγαλύτερος από αυτήν που λαμβάνεται. 

Χάνουμε νερό συνήθως όταν: Αναπνέουμε, φεύγει υγρός αέρας από το σώμα, με τον ιδρώτα, καθώς και από την ούρηση. Σε μια κανονική ημέρα, ένα άτομο πρέπει να πίνει ένα σημαντικό ποσό νερού για να αντικαταστήσει αυτήν τη ρουτίνα απώλειας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται παιδιά και ηλικιωμένοι. Οι καθημερινές απαιτήσεις σε υγρά εξαρτάται από το βάρος ενός ατόμου. 

Τι προκαλεί την αφυδάτωση;
Η αφυδάτωση συμβαίνει όταν χάνεται πολύ νερό από τον οργανισμό και από διάφορες άλλες αιτίες:

Διάρροια: Η διάρροια είναι η πιο κοινή αιτία για να χάσει ο άνθρωπος επιπλέον ποσότητες νερού. Μια σημαντική ποσότητα του νερού μπορεί να χαθεί με κάθε κίνηση του εντέρου. Παγκοσμίως, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας της αφυδάτωσης από διάρροια.

Έμετος: Ο εμετός επίσης, να είναι μια αιτία απώλειας υγρών. Ιδρώτας: Το σώμα μπορεί να χάσει σημαντικές ποσότητες νερού, όταν προσπαθεί να δροσιστεί με τον ιδρώτα. Ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, ένα γρήγορο περπάτημα, μπορεί να δημιουργήσει έως και 16 ουγγιές του ιδρώτα (ένα κιλό νερό) για να επιτρέψει την ψύξη του.

Αδυναμία να πιείτε υγρά: Η αδυναμία να πίνουν επαρκώς υγρά είναι η άλλη πιθανή αιτία της αφυδάτωσης. Είτε πρόκειται για την έλλειψη της διαθεσιμότητας του νερού, έντονη ναυτία, με ή χωρίς έμετο, ή την έλλειψη δύναμης να πίνουν, σε συνδυασμό με τακτική ή έκτακτη απώλεια νερού μπορεί να αυξήσει το βαθμό της αφυδάτωσης.

Ποια είναι τα σημάδια και τα συμπτώματα της αφυδάτωσης;
Οι πρώτες αντιδράσεις του οργανισμού σε αφυδάτωση είναι η δίψα και η μειωμένη παραγωγή ούρων. Τα ούρα γίνονται πιο πυκνά και έχουν κίτρινο χρώμα. Ακολουθούν περισσότερα συμπτώματα όπως: Ξηροστομία, σταματά η εφίδρωση, μυϊκές κράμπες, ναυτία και έμετος, αίσθημα παλμών της καρδιάς, ζαλάδα, αδυναμία, μειωμένη παραγωγή ούρων. 

Στη σοβαρή αφυδάτωση τα συμπτώματα είναι σύγχυση και αδυναμία λόγω του ότι ο εγκέφαλος και τα άλλα όργανα του σώματος λαμβάνουν λιγότερο αίμα. Τέλος, ο ασθενής πέφτει σε κώμα, προκαλείται οργανική ανεπάρκεια και όταν η αφυδάτωση παραμένει χωρίς θεραπεία επέρχεται ο θάνατος.

Αφυδάτωση στα παιδιά
Εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν παγκοσμίως κάθε χρόνο από αφυδάτωση, ξαιτίας της διάρροιας. Τα βρέφη είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην αφυδάτωση γιατί ο μηχανισμός του ιδρώτα τους δεν είναι καλά ανεπτυγμένος με αποτέλεσμα να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Γι’ αυτό πρέπει να τους δίνεται αρκετά υγρά για να προληφθεί η αφυδάτωση. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν παρουσιάζουν αυξημένη απώλεια νερού λόγω πυρετού, εμετού ή διάρροιας.

Πώς αντιμετωπίζεται η αφυδάτωση;
Η πρόληψη είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση της αφυδάτωσης. Αντικατάσταση υγρών είναι η θεραπεία κι αυτό μπορεί να επιχειρηθεί με την αντικατάσταση των υγρών από το στόμα, όπως νερό, ζωμούς, χυμούς, ζελέ. Εάν αυτό αποτύχει, απαιτείται ενδοφλέβια χορήγηση υγρών, την οποία και θα αποφασίσει ο γιατρός, εκτιμώντας την έκταση της αφυδάτωσης του ασθενούς.

Τι μπορεί να κάνει το άτομο στο σπίτι για να αποφευχθεί η σοβαρή αφυδάτωση;
Τα άτομα με συμπτώματα εμετού και διάρροιας πρέπει να προσπαθήσουν να αλλάξουν τη διατροφή τους ανάλογα και να χρησιμοποιούν φάρμακα για να ελέγχουν τα συμπτώματα ώστε να ελαχιστοποιηθεί η απώλεια υγρών από τον οργανισμό. Η ποσότητα των υγρών που απαιτείται για να διατηρηθεί η ενυδάτωση, εξαρτάται από το βάρος του ατόμου. Ο μέσος ενήλικας χρειάζεται περίπου 2 με 3 λίτρα υγρών την ημέρα. Αν το άτομο ωστόσο, παρουσιάσει λήθαργο και σύγχυση ανεξέλεγκτο πυρετό, έμετο, διάρροια τότε, θα πρέπει οπωσδήποτε να νοσηλευτεί σε νοσοκομείο.

Ποιες είναι οι επιπλοκές της αφυδάτωσης;
Οι επιπλοκές της αφυδάτωσης είναι:
Νεφρική ανεπάρκεια: Είναι ένα συχνό φαινόμενο, αν και εφόσον αυτή οφείλεται σε αφυδάτωση και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, είναι συχνά αναστρέψιμη. 
Κώμα, σοκ, ηλεκτρολυτικές διαταραχές κ.ά.

Σε περίπτωση αφυδάτωσης δεδομένου ότι σημαντικές χημικές ουσίες όπως νάτριο, κάλιο, χλώριο χάνονται από το σώμα μέσω του ιδρώτα δημιουργούνται ηλεκτρολυτικές διαταραχές στον οργανισμό. Για παράδειγμα, ασθενής με ακατάσχετη διάρροια ή εμετό, μπορεί να χάσει σημαντικές ποσότητες καλίου, που προκαλεί μυϊκή αδυναμία και διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. 

Δρ Φάνης Μελαχροινάκης
Ιατρός

Send to Facebook Tweet This Share